Dün, Samsat Belediyesi’nin katkılarıyla 'Samsatlı Lukiano Felsefe Günleri' konferansı düzenlendi. On seçkin ve dalında uzman konuşmacının sunum yaptığı ve Adıyaman’ın değişik yerlerinden davetlinin katılım sağladığı program fevkalade geçti. Beklenilenin çok çok üzerinde verimli bir program oldu.
Ünlü hiciv filozofu, retorikçi, avukat ve dünyanın ilk kurgu hikâye yazarı Samsatlı Lukiano, M.S. 125 yılında Samsat’ta doğmuştur. Nükteci ve alaylı doğasıyla bilinen ünlü filozofun günümüze ulaşan 80’nin üzerinde eseri bulunmaktadır.
Lukiano için düzenlenen program yoğun bir ilgi gördü. Saat 11.00’da başlayıp 15.00’te bitmesi gereken program, bir saat de uzamasına rağmen katılımcıların dikkatleri neredeyse hiç dağılmadı.
Programın içeriğine geçmeden önce özellikle şunu belirtmem gerekiyor:
Samsat Belediyesi muazzam ve tarihi bir organizasyona imza atmıştır. Genç, dinamik ve vizyoner başkan sayın Halil Fırat ve ekibini tebrik ediyorum. Ufak tefek aksaklıklar olsa da çok iyi iş çıkardılar.
Şimdi kıymetli konuşmacılardan aldığım notları sizlerle paylaşmak istiyorum:
1- Lukiano’nun ana dili Süryanice olmasına rağmen eserlerinde eski Yunanca olan Grekçeyi daha çok kullanmıştır. Çok yumuşak ve tatlı bir hiciv dili kullanmış ve dolayısıyla en sevmeyeni de gülümsetmiştir.
2-İroniyi pedagojiye yerleştiren kişi olarak bilinmektedir..
3-Lukiano, döneminin filozoflarını da eleştirmiş ve onları ironik bir dille hicvetmiştir..
4- Dünya literatüründe Samsatlı Lukiano diye anılıyor.
5-Dünyadaki ilk bilim kurgu romanı Gerçek Bir Hikâye ona aittir. Bu kitabında aya olan yolculuğu anlatır. Tarih Nasıl Yazılmalı, Ahirete Varış, Tanrıların Konuşmaları gibi kitaplar günümüzde en çok bilinen eserleridir.
6-Tarih yazmak geçmişi geleceğe taşımaktır. Övgü ve propaganda tarih değildir. Tarihçi hakkın ve hakikatin yanında olmalıdır. Bilginin yanında ahlaki sorumluluk unutulmamalıdır.
7-Batı medeniyetinin akıl hocası Lukiano'dur. Birçok ünlü yazar, düşünür ondan alıntı yapmıştır. Thomas More ‘En büyük hayalim Lukiano gibi biri olmaktır’ der.
8-Dünyada ilk defa aya gitme fikrini ortaya atan kişidir. Zaten Gerçek Bir Hikâye olan bilim kurgu kitabında bunu anlatıyor.
9-Batı-Yunan üstenci tavrına büyük eleştiriler getirmiş olup her zaman yerel kültürü ön plana çıkarmıştır.
10- O felsefeyi Fildişi kulelerinden alıp halka indirgiyor. Mizah ile ironi ile daha çok hakikati ortaya çıkarmaya çalışıyor.
11-Dalkavukname adlı eseriyle dalkavukluk mesleğini ve dalkavuk karakterini hicveder.
12-Ahiret hayatını sürekli konu edinir. ‘Kayık metaforu’ üzerinden öbür dünyayı işler. Kayığa binenler dünyadaki bütün yüklerinden kurtulacak ve öyle binecekler. Kayığa binenler ölmeyi kendi isteyenlerdir ve çıplak bir şekilde bineceklerdir. Kayığa zenginlikle, ihtişamla, tacıyla, pahalı elbiseleriyle ve kibriyle binmek isteyenlere izin verilmez. Bu kayıkta herkes eşittir. Alçakgönüllü ve sıradan insanlara izin verilir.
13-Toplumdaki çarpıklıkları, tutumsuzlukları hicivle ve ironiyle fotoğrafını çekip dile getirmiştir.
14-Çağına göre çok ileride olan birisidir.
15-Lukiano, servet, şöhret ve iktidar gibi dünyevi hırsları ve sahte değerleri felsefik bir dille eleştirir.
16-Çocuk yaşlarda dayısının yanına heykeltıraş olmak için gönderilir. O ise heykelin bir kulağını kırar ve dayısından iyi bir dayak yer. “Benim bundan sonra bu heykellerle mücadelem devam edecektir.” der. Burada bile ironi yapar.
16- Aslında Lukiano neyin olmaması gerektiğini bizlere söylüyor.
17-O batıda bir ahlâki bir literatür olarak anılıyor.
18-Dönemin pagan inançlarını sürekli hicveder.
19-Onun bütün derdi söyledikleriyle yaptıklarının bir tutarlılık teşkil etmesidir.
Programda Samsatlı Lukiano ile ilgili daha çok şeyler anlatıldı. Ancak benim aldığım notlar bunlardı. Onun çağını aşan hayatını detaylı araştırmak gerekiyor. Dolayısıyla bu tür programlar daha sık yapılmalı ve yeni nesle bu çağlarüstü adam daha çok anlatılmalıdır.
Samsat Belediyesi bu programı her yıl geleneksel hale getiriyor. Daha geniş bir mekân ve daha çok katılım için şimdiden çalışma başlatılmalıdır. Başkan Halil Bey, zaten o sinyalleri ilk toplantıda vermiş bulunmaktadır. İlkinin tadı damağımızda kaldı. İkinciyi dört gözle beklemiş olacağız sayın başkan! Tekraren teşekkürler…
Selam ve muhabbetle…
Mehmet BİLGİN
01.11.2026