"Niyet, eylemin ruhudur." - Cicero
"İnsan çok boyutlu birlik" der Amerikalı Filozof Tillich. Bu birliğin dış dünyaya açılan kapısı niyetler, dış dünyadaki tezahürleri ise eylemlerimizdir. Güzel eylemek ancak güzel niyetlerle mümkündür.
İnsanın zihni ile dış dünya arasında gizemli bir çizgi vardır. Benim felsefi çalışmalarımda "sır kapısı" adını verdiğim bu gizemli çizgi ne tam olarak iç dünyamıza ne de dış dünyaya aittir. İşte niyet bu kapıda belirir ve zihinsel düşüncelerimizi eylemlere hazırlar.
Her niyet, zihnimizdeki olasılıkların hükümlere indirgenmesi, kararlarımızın belirginleşmesi ile oluşur. Bazen niyetler bireysellikten çıkar, kolektif niyetlere dönüşür ve toplumun genel zihinsel durumunu yansıtır. Düşüncesini niyetinde gizleyen kişiye ikiyüzlü denir. Düşüncesi ve niyeti arasında uyum bulunan kişiye samimi insan denir. Bu bakımdan niyet ahlaki bir ölçüdür. Niyetin bu ahlaki ölçüsünü ahlak felsefesinin merkezinde değerlendiren filozof Kant'tır. Kant, Deontolojik adı verilen felsefi görüşünde eylemdeki iyi ve kötü değerlendirmesinin niyette açığa çıkacağını ileri sürmüştür.
Kişisel ilişkilerde niyetleri okumaya çalışan kişiler sevilmez ama riyanın kol gezdiği ve insanın içinde sakladığı ile görüntüde olan arasındaki uçurumun büyüdüğü durumlarda insanlar buna mecbur kalırlar. Çünkü size bakan gözlerin altında gülümseyen bir iblis bulunma ihtimali insanı niyet okumaya zorlar. İnsanlar, niyetini belli eden bir düşmanı daima niyetini saklayıp dost görünen bir kişiye tercih ederler.
Niyetleri ile sözleri arasındaki farkın göz önüne serildiği kamusal alan genelde siyaset alanıdır. Bir takım sloganların, toplum tarafından kutsal kabul edilen değerlerin ardına saklanmış kişisel çıkarlarla dolu zihni gizleme konusunda politikacıların çoğu oldukça başarılıdırlar. Kimisi din, kimisi milliyet, kimisi emek gibi yüksek değerlerin savunucuları gibi görünen kişilerin siyaset sahnesinde hızla zenginleşmeleri, buna rağmen söylemde bulundukları alanda bir şey yapmamaları bunun göstergesidir.
Niyet ile ilgili söylenecek söz çok ama uzun bir yazıyı okuyacak insan azdır. Bu yüzden kısa keselim. Zaten makbul olan da sözün kısa ve öz olanıdır.
Toparlarsak demek istediğimiz şudur:
Niyetlerimiz ruhumuzun aynasıdır ve niyetlerimiz ruhumuzun gerçekliğini gösterirler.