Küresel ticarette yapay zekâ teknolojilerinin etkisi giderek artıyor. DHL ile New York Üniversitesi Stern İşletme Fakültesi tarafından 30 milyondan fazla veri noktasından yararlanılarak hazırlanan rapor, yükselen gümrük vergileri ve jeopolitik gerilimlere rağmen dünya ticaretinin büyümeye devam ettiğini gösterdi. Raporda, özellikle yarı iletkenler, ağ ekipmanları ve veri aktarım teknolojilerine yönelik talebin ticaretin büyümesinde önemli rol oynadığı belirtildi.
Dünya Ticaret Örgütü (WTO) ve OECD analizlerine göre, yapay zekâ teknolojilerini destekleyen ürünler 2025 yılında mal ticaretindeki büyümenin yüzde 42'sini oluşturdu. Bu oran, 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 76'ya kadar yükseldi.
Küresel ticarette büyüme tahmini yükseldi
Raporda, dünya genelindeki mal ticaretinin 2029 yılına kadar yıllık ortalama yüzde 3,4 büyümesinin öngörüldüğü bildirildi. Bu beklenti, önceki 10 yılda kaydedilen yüzde 2,7'lik yıllık ortalamanın üzerinde yer aldı.
DHL Express CEO'su John Pearson, yapay zekâ teknolojilerindeki ilerlemenin çiplerden ağ ekipmanlarına kadar birçok ürüne yönelik uluslararası tedarik ihtiyacını artırdığına dikkat çekti. Pearson, bu süreçte lojistik sektörünün küresel tedarik zincirlerinin işleyişindeki öneminin daha da arttığını vurguladı.
Savaş ve gümrük tarifeleri ticareti etkiliyor
İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nda yaşanan kesintiler, bazı ülkelerin ticaret hacimlerinde düşüşe neden oldu. Rapora göre, 2026'nın ilk beş ayında ticaret hacmi geçen yılın aynı dönemine kıyasla Suudi Arabistan'da yüzde 37, Birleşik Arap Emirlikleri'nde ise yüzde 7 azaldı.
ABD'nin artırdığı gümrük tarifelerine rağmen küresel ticaretteki genel etkinin sınırlı kaldığı ifade edildi. Bu durumun nedenleri arasında ABD'nin dünya ithalatındaki payı, bazı ürünlerin tarifelerden muaf tutulması ve ülkelerin kapsamlı misilleme adımlarından kaçınması gösterildi.
NYU Stern Yönetimin Geleceği Merkezi bünyesindeki DHL Küreselleşme Girişimi Direktörü Prof. Steven A. Altman da şirketlerin değişen politikalar ve tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar karşısında yeni koşullara uyum sağladığını belirtti.
Ticaretin büyümesinde Doğu Asya ve Pasifik öne çıktı
2026'nın ilk beş ayında ticaret değerindeki artışta Doğu Asya ve Pasifik bölgesi yüzde 24 ile ilk sırada yer aldı. Aynı dönemde Avrupa'da yüzde 12, Sahra Altı Afrika'da ise yüzde 11 büyüme kaydedildi.
Doğu Asya ve Pasifik bölgesinin kendi içindeki ticaretin toplam ticaretteki payı da yükseliş gösterdi. 2025 yılında yüzde 57 olan bu oran, 2026'nın ilk beş ayında yüzde 60'a ulaştı. Raporda, yapay zekâ teknolojilerinin üretimine yönelik Asya merkezli tedarik zincirlerinin bu artışta etkili olduğu kaydedildi.
ABD ve Çin arasındaki ticaretin payı geriledi
ABD ile Çin arasındaki ticari ilişkilerde yaşanan zayıflamaya rağmen, küresel ekonominin tamamen birbirine rakip bloklara ayrıldığına ilişkin güçlü bir görünüm oluşmadı.
İki ülke arasındaki ticaretin dünya ticareti içindeki payı, 2015'te yüzde 3,5 iken 2026'nın ilk beş ayında yüzde 1,6'ya düştü. Buna karşın rapor, ABD'nin diğer ülkeler üzerinden Çin kaynaklı ürün ve parçalara olan bağımlılığının sürdüğüne işaret etti.
Küreselleşme 2025'te rekor seviyeye ulaştı
Rapora göre, küreselleşme düzeyi 2025 yılında yüzde 25,8'e ulaşarak rekor kırdı. Uluslararası ticaret, sermaye, bilgi ve insan hareketlerini kapsayan endekste dört kategorinin tamamı yükselişe katkıda bulundu.
Bilgi akışları küreselleşmenin en ileri düzeyde olduğu alan olmayı sürdürürken, bunu sermaye ve ticaret hareketleri izledi. İnsan hareketleri ise küreselleşme düzeyinin en düşük olduğu kategori olarak kayıtlara geçti.
Kaynak : PERRE
