SESKODER DERNEĞİ sesime ses ver bırakın kızlar okusun derneği yönetim kurulu Başkanı Şair Yazar programcı Safiye Samyeli ve beraberindeki Denizli sanat ve şiir severler Adıyaman gezi organizasyonu, Denizli’den Adıyaman’a 03.10.2025 günü Öğretmenevinde bir araya geldiler. Tanışma ve selamlaşmadan sonra Adıyaman il temsilcisi Şair Yazar Fahrettin Çelik kılavuzluğunda gezi programı başladı.
Önce tarihi antik kaya mezarlarının bulunduğu sit alanına Müze müdürlüğünden uzman Tarihçi Sibel Eğlence rehberliğinde perre antik kent gezilerek bilgi alındı. Tarihçi Sibel Eğlence verdiği bilgide “Antik Çağ'da Perre antik kenti Helenistik dönem krallıklarından Kommangene Krallığı'nın beş büyük şehirlerinden biri olduğu antik kaynaklarda geçmektedir. Antik kent Perre tarihi hakkındaki ilk bilgiler, Bizans dönemi kayıtlarında yer alan Niceaia- Birinci İznik konsili toplantısı için eyalet adına temsilci gönderdiği antik belgelerden anlaşılmaktadır.
Ayrıca MS 433 yılında bahsedilen mektuplarda adı geçtiği sanılan ören yeri yerleşimi ise ilk temel taşlarının işlenişi, şekil almış olması Kommagene Krallığı ve Roma dönemi izleri taşıdığını,
MS 325 yılında şehrin imar faaliyetlerinin devam ettiği gözükmekte olup Ekümenik konsil toplantısına denk gelen tarihi içinde yer alması antik şehrin hem jeopolitik hem de dini olarak önemli yerleşimler arasında olduğunu göstermektedir. Bazı bilim adamlarının bilimsel araştırmalarında adı kutsal şehir olarak da geçtiği gözükmektedir.
Antik şehir Perre diğer antik yerleşimlerinden farkı bir tepe üzerindeki kayalara şekil verilerek yerleşimin kurulduğu ve yapılarının bölgeden herhangi bir kesme blok taşının gelmediği sadece kayaların üzerinde dönemin mimar ya da kent halkı tarafından işlem yapılarak şekil verildiği ve kent mimarisine dâhil edildiği gözükmektedir.”
Adıyaman, Kâhta ilçesi yerleşkesi içerisinde bulunan Karakuş Tümülüslerinin bulunduğu alan ziyaret edildi. Tv. Yapımcısı Yeni Alanya gazetesi Zeki Demir ve hazırlamakta olduğu Safiye Samyeli’nin yapımcılığını yaptığı çekimler ve röportajlar gerçekleştirilerek toplu resimler çekildi. Sibel Eğlence hoca burada da bilgi verirken;
“Karakuş Tümülüsü; Adıyaman'ın Kâhta ilçesinde bulunan bir arkeolojik sit alanıdır. Bölge, tümülüsün güneyindeki bir sütun üzerinde yer alan kartal figüründen dolayı yerel halk tarafından Karakuş Tepesi olarak isimlendirilmiş ve literatüre de bu adla geçmiştir. Yapılan araştırmalar sonrasında ise buranın Kommagene Kraliyet Ailesi kadınlarına ait bir anıt mezar olduğu anlaşılmıştır. Bir tür hiyerotesyon niteliği taşıyan yapı, ilk olarak Kral II. Mithridatis tarafından annesi İsias Philostorgos adına inşa ettirilmiştir. Kral I. Antiohos Theos'un eşi ve aynı zamanda Kapadokya Kralı I. Ariobarzanes'in kızı olan Isias'ın kızları Antiochis ve Laodice ile torunu I. Aka da sonraki yıllarda buraya gömülmüştür.” Dedi.
Aynı bölge içerisinde tarihi olarak birbirine bağlı krallıkların devamı olan cendere köprüsüne gidilip bu köprü ve sütünler hakkında tarihi bilgi ise;
“Cendere Köprüsü, Adıyaman'da Cendere çayı üzerinde yer alan ve dünyanın hâlen kullanılmakta olan en eski köprülerinden biri olarak anılan tarihi köprü.
Adıyaman'a 55 km mesafede, bugün Eski kale olarak bilinen bir antik yerleşim bölgesinde bulunmaktadır. Kâhta ve Sincik'i birbirine bağlar. Romalıların yaptığı 2. en geniş kemerli köprüdür. 120 m uzunluğunda ve 7 m genişliğindedir. Her biri 10 ton ağırlığında 92 kayadan meydana gelir.
Köprünün üstündeki Latince bir kitabeden anlaşıldığına göre Roma İmparatoru Septimius Severus (193-211), karısı ve oğulları adına yaptırılmıştır. Orijinalinde 4 korint sütun bulunduğu Kâhta tarafındaki ikisinin Septimius Severus ve eşine, Sincik tarafındaki ikisinin ise oğullarına adandığı biliniyor.
Ancak oğullardan Geta'ya ait olan sütun, onu öldüren ve kardeşine ait her şeyi yok etmek isteyen Caracalla adlı kardeş tarafından yıktırılmış” Cendere köprü gezildikten sonra mola verilerek buradaki kafelerden çay içildikten sonra Nemrut yolu üzerinden bulunan dağ yamacında bir antik kent olan,
Arsemia hakkında tarihi bilgiyi Tarihçi Sibel Eğlence Hocadan alıyoruz;
“Arsemia antik kent tarihi hakkında yapılan arkeolojik araştırmalar sonucu elde edilen verilerin ören yerinin ilk temel taşları MÖ 3. yüzyıl ortasında kuruluşunun Kommagene soyundan gelen Arsames tarafından inşa edildiği sanılmaktadır. Arsemia antik ören yeri (Hierothesion) yerleşiminin Nemrut Dağı güzergâhı üzerinde iskân edilmiş olması, Kommagene uygarlığının başkenti olarak inşa edilmiş olabileceğini işaret etmektedir.
Antik kayıtlarda adı geçen ve bölge arkeolojisinin bir parçası sayıldığı gözüken antik kent
Arsemia Helenistik,Roma ve Ortaçağ döneminde kullanım gördüğü antik yerleşimde bulunan harabelerden Höyüğün üst tarafında I. Mithridatis Kallinikos’a ait kült mezarı ve saray kalıntısı bulunduğunu antik.
Antik kent Arsemia kalesi olarak da adlandırılan ören yerinde yerleşime çıkan patika yolun üstünde bulunan su sarnıcı ve heykel kalıntıları kent arkeolojisi hakkında ilk bilgileri işaret ettiği gözükmektedir. Yerleşim harabelerinin bulunduğu yerde ise Kral I. Antiohos'un babası I. Mithridatis Kallinikos'un mezarı ve mezarın üzerinde I. Antiohos tarafından yaptırıldığı sanılan Anadolu'nun en büyük Grekçe kitabesi yer almaktadır.”
Nemrut tepesine derin koylardan geçitlerden ilerlerken, dar kıvrım, kıvrım yollardan geçiyorduk. Keskin dönemeçler yükselen tepelere tırmanan tekerlerin sesi duyuluyordu. Nemrut tepesine doğru yol alırken atmosfer basıncının değiştiği hissediliyordu. Nemrut tepesine ulaşmıştık. Merdivenlere tırmanırken güneşin batısını izlemenin heyecanını yaşayacaktık. Yerli ve yabancı turistler inenler çıkanlar yorulanlar, resim çekenler herkes bir telaş içindeydi. Burada dev heykeller vardı.
Nemrut Tepesi Taş Tümülüslerle yükselmiş üçgen şeklinde sivriliyordu. Tarihçi Sibel Eğlence bilgi sunarken;
“Dağ, eski çağlarda "Komagene" olarak bilinen, bu alanda bulunan arkeolojik kalıntılara ev sahipliği yapmaktadır. Antiohos tümülüsü ve buradaki dev heykeller, Eski kale, Yeni kale, Karakuş Tepe ve Cendere Köprüsü millî park içinde kalan kültürel değerlerdir. Doğu ve batı teraslarında Antiohos ile tanrı-tanrıça heykellerinin yanı sıra aslan ve kartal heykelleri bulunmaktadır. Batı terasında eşsiz bir aslanlı horoskop yer almaktadır. Aslanın üzerinde 16 ışından oluşan 3 adet yıldız vardır ve bunların Mars, Merkür ve Jüpiter gezegenlerini temsil etmekte olduğu sanılmaktadır. Tarihte bilinen en eski horoskoptur.
Heykeller Helenistik, Pers sanatı ve Kommagene ülkesinin özgün sanatı harmanlanarak yontulmuştur. Bu anlamda Nemrut Dağı'na "batı ve doğu uygarlığının köprüsü" denebilir.
Kommagene kralı Antiohos Theos, MÖ 62 yılında bu dağın tepesine, pek çok Yunan ve Pers tanrısının heykelinin yanı sıra kendi mezar-tapınağını da yaptırmıştır. Mezarda, bir kartalın başı gibi, tanrıların taş oymaları bulunur. Heykellerin diziliş şekli hiyerotesyon olarak bilinir”
Akşam soğumaya başladı Gün batıyordu. Günün kızıldığı muhteşem bir manzara oluşturuyor sanki batan güneşi avucunun içerisine alıyorduk. Yerli Yabancı turistler bu muhteşem manzaranın heyecanını yaşıyordu. Güneş tamamen batıp, artık o muhteşem kızıllık ortadan kaybolmuştu. Araçlara doğru ilerlerken iniş merdivenlerden ve havanın soğuması yorucu oluyordu. Otele dönmek üzere araçlara binildi. Kâhta’da beklemekte olan otobüse vardık. Yorucu bir günün ardından dinlenmek üzere öğretmenevine doğru hareket edildi.
SAMSAT, SAFVAN BİN MUTTAAL VE ATATÜRK BARAJI TEKNE TURU
04.10.2025 günü Seskoder Derneği yöneticileri kültür bakanlığı tarafından iki sahabeden biri olan Safvan bin Muttaal Hz. Makamını ve türbesini ziyaret etmek üzere yola çıktılar. Samsat ilçesi sınırları içerisinde bulunan Safvan bin Muttaal, İslam ordularının Anadolu’nun fethi sırasında burada kaldığı rivayet edilir. Büyük bir Cami ve külliyesi yapılan camide 30 bin insanın ibadet yapma imkânı var. Cami imam hatibi Ahmet EROĞLU hoca Safvan bin Muttaal hakkında bilgi verdi türbeyi ziyarete açtı ve mezar başında dua etti. Caminin içi gezildi. Ahmet hocayla kısa bir röportaj yapma imkânı bulduk ve kendisi aslen Diyarbakır’lıdır. Samsat Müftülüğünden görevli bir imam hatip. Ahmet Eroğlu hocaya kitabımızı takdim ederken kendisi de bir tespih hediye ederek dostlukları pekiştirdik.
Samsat Atatürk baraj gölünün içinde kalan bir nadide ilçe. Yeni Samsat kıyıya yakın bir alana yerleşmiş geniş caddeleri ferah bir ilçe. Samsat Tekne alanına vardığımızda Belediye başkanı Halil FIRAT karşılarken, tekne hazır bekliyordu. Tekneye geçilip Gölet’in kıyıya yakın içerisinde Samsat yazılı bir tabela yerine demir attı. Burada Şair Cahit Günay, Şair yazar Seskoder Genel Başkanı Safiye Samyeli, Şair Yazar Selami Kurt, Şair Suna Kalkan, Şair Nurten Ergin, Şair Yazar Meral Bayat ve kitaplarını imzaladılar. Hatıra resimleri çektirip kıyıya geçildi. Burada bulunan sabit bir tekne içerisinde şiir dinletisi ve belge takdimi yapıldı. Samsat Belediye Başkanı Halil FIRAT beye kitaplar hediye edildi.
Saat 16;00 olmuştu. Otele dönüldü ve 18;00 de Adıyaman Kalesi Keleş Konağında Urfa sıra Geceleri ve çiğ köfte şenliği başladı. Urfa’dan gelen Urfa sıra Geceleri türküleri ile Grup Neva türkülerine başladı. İzleyiciler oyunlara oynadı halaylar çektiler, Orta alana çiğ köfte sofrası açıldı ve yoğrulmaya başlandı. Türküler eşliğinde çiğ köfte ikram edilerek program sona erdi. Burada İl temsilcisi Şair yazar Fahrettin Çelik, kısa bir bilgilendirme yaptıktan sonra teşekkür ederek oradan ekip otele dönmek üzere ayrıldılar.
Saat 23;00 gelirken Abuzer Gaffar’ının Türbesinin olduğu yere giderek geceyi orada geçirdim. Manevi atmosferinden nefeslenirken Türbe Vakıflar bölge müdürlüğü tarafından restore edilmekteydi. Sabahın erken saatlerinden uyanıp huzurda ayrıldım. Vedalaşma vakti gelmişti. Elbistan’a doğru yola revan olduk.
Kaynak: SELAMİ KURT (Gazeteci Yazar) Nurdağı Anadolu Haber
